In deze tijd van secularisatie ervaart menig gelovige kerk-zijn als een opgave, in de zin van zware opgave. In het streven naar een groeiende en bloeiende geloofsgemeenschap raken parochies teleurgesteld als deze droom niet gerealiseerd wordt of minder snel gaat dan gehoopt. Een opgave wordt kerk-zijn ook waar mensen bang zijn opgebouwde verworvenheden te verliezen, bijvoorbeeld in een fusieproces, en deze krampachtig proberen vast te houden. Opgave wordt kerk-zijn als gelovigen teveel in de ban raken van eigen visioenen en dromen, en dat lijkt mij niet de goede weg.

In de lezing die Erik Borgman vorige week hield tijdens een studiedag voor Dominicaanse parochies, wees hij erop dat kerken, parochies, in feite maar één opdracht hebben: Gods aanwezigheid present stellen. In het streven naar groei en bloei, in het bewaken van de eigen eigenheid, het behoud van kerkgebouw, dreigen we uit het oog te verliezen waar het werkelijk om gaat. Gods aanwezigheid present te stellen. Dat betekent Zijn naam present stellen: ‘’Ik zal er zijn’’. Aan die naam heeft het joodse volk zich toevertrouwd op weg naar het land van belofte; die naam is opnieuw aan het licht gekomen in de persoon van Jezus Christus; en vandaag is het onze taak om geïnspireerd door de Geestkracht Zijn naam uit te dragen. Niet als zware opgave, maar als vreugdevolle opdracht.

Dat brengt ons bij de vraag: hoe dan? Hoe doen we dat in deze tijd, hoe doen we dat in Effata? Ook voor ons is kerk-zijn in deze tijd op zijn minst een grote uitdaging. Parochies gaan in ons bisdom een spannende tijd tegemoet. Dat geldt ook voor Effata. Net een intensief fusieproces achter de rug of het volgende staat alweer te gebeuren. Onzekerheid over kerkgebouwen houdt ook ons bezig. En de vraag hoe wij binnen de grote parochie onze vriendschapsbanden met de Boskapel en onze Doopsgezinde Remonstrantse broeders en zusters kunnen vormgeven. Ook met hen zijn wij verbonden in een Bezield Verband, waarbij wij elkaar regelmatig ontmoeten, inspireren en bemoedigen. Hoe kan dit alles samengaan?
Het is niet eenvoudig om bij dit alles de juiste koers te volgen. Dat brengt ons opnieuw bij de vraag: Hoe willen wij kerk zijn in Effata; hoe proberen wij onze kernopdracht gestalte te geven?
Effata is een parochie die haar identiteit ontleent aan een gezamenlijke erfenis van de twee voormalige parochies: Christus Koning - Stephanus en Dominicus. Na de fusie is opnieuw bewust gekozen met dit erfgoed verder te gaan. Dat betekent doorgaan in de lijn van Vaticanum II én doorgaan in het spoor van Dominicus. Ik wil daar kort op ingaan. Een van de grootste verdiensten van het Tweede Vaticaans Concilie is het bij de tijd brengen van de kerk, het zogeheten aggiornamento. Johannes de XXIIIste heeft daarin een belangrijke rol gespeeld. Kerk-zijn werd omschreven als Gods volk op pelgrimstocht, de inbreng van leken werd serieus genomen en in de liturgie werd gezocht naar eigentijdse en verstaanbare taal. Effata is in dit spoor verder gegaan, dat is zichtbaar in onze liturgie en onze catecheseprojecten. Een tweede belangrijke peiler voor ons is de Dominicaanse spiritualiteit. Daarover wil ik u graag iets meer vertellen. Waarom de Dominicanen, wat is Dominicaanse spiritualiteit en waarom is zij voor Effata zo belangrijk?

Dominicanen hebben van oudsher een lange en invloedrijke geschiedenis in de stad Nijmegen. Voor een uitvoerig overzicht verwijs ik u naar het boek van Willem Pelser: ‘’Tussen pauw en feniks’’. Begin vorige eeuw stonden veel kerken onder de hoede van de Dominicanen. Wist u bijvoorbeeld dat de huidige Maria Geboortekerk destijds als hulpkerk geschonken werd aan de hoofdkerk van de Dominicanen in de Broerstraat? U ziet, het kan verkeren, en tijden veranderen. Ook de Antonius Abt in Neerbosch, de Heilig Hart van Jezus kerk in de Krayenhofflaan en onze Dominicuskerk behoorden jarenlang tot de Orde van de Predikheren. Zelfs de Stephanuskerk op de Berg en Dalseweg stond op het verlanglijstje van de Dominicanen, maar dat werd de Jezuïeten blijkbaar te gortig, want daar hebben zij een stokje voor gestoken. Het fijne ervan weet ik niet, dat moet u zelf maar eens napluizen. Gelukkig kan ik u zeggen dat in Effata Jezuïeten en (leken)Dominicanen uitstekend door één deur kunnen.

Dominicaanse spiritualiteit
Dominicanen staan het liefst midden in de wereld. Dat geldt zeker voor de lekendominicanen die zich krachtens hun belofte verbonden hebben aan de orde om het Dominicaans gedachtegoed uit te dragen. Op de plek waar zij wonen en werken, zijn sporen van God te vinden en kan heil van Godswege gerealiseerd worden. In de verkondiging van het evangelie staat de bevrijdende boodschap voorop, een boodschap die mensen optilt, hoop geeft, bemoedigt.
Belangrijk in de verkondiging is de beweging van overwegen, schouwen en pas daarna het overwogene, het doorleefde, doorgeven aan anderen.
Een ander belangrijk begrip is het oude devies: veritas (: waarheid, echtheid). In het zoeken naar wat er echt toe doet, nemen Dominicanen niet zomaar aan wat vanuit het verleden naar hen toekomt vanuit Schrift en Traditie. Laatste toetssteen daarbij is het antwoord op de vraag of er tussen mensen heil wordt gerealiseerd.

Kerk-zijn vanuit het gedachtegoed van Vaticanum II en vanuit de Dominicaanse traditie, ik zei het u al, is in Effata een bewuste keuze. Onze parochie bestaat voor het merendeel uit nieuwsgierige, kritische, soms eigenwijze gelovigen, die zich thuis voelen bij het hierboven geschetste gedachtegoed. In diverse groepen komen we regelmatig bij elkaar om over Schriftlezingen en geloofswaarheden te reflecteren vanuit het eigen gezond verstand en de eigen levenservaring. Zo zijn er kleine geloofsgemeenschapjes binnen de grote geloofsgemeenschap Effata. In de meer spiritueel georiënteerde groepjes wordt de eenvoud van kerk zijn zichtbaar. ‘’Waar twee of meer in mijn Naam samen zijn, daar ben Ik in hun midden’’, voor mij de mooiste definitie van kerk-zijn. In zijn Naam, in zijn Geest komen wij samen in de stiltewandeling, in bibliodrama, tijdens icoon schilderen, in meditatie, in het lezen van psalmen, etc. In zijn Naam zijn we samen als we de kerk versieren, als we koffieschenken, als we kerstpakketten wegbrengen of een zieke bezoeken. In zijn Naam kerk zijn is ook in onze tijd een vréugdevolle opdracht. Daarbij een uitstekend vertrekpunt voor samenwerking in de nieuwe parochie!

Ons kerkgebouw past bij wie we zijn en wat wij willen uitstralen. Open, transparant en dichtbij mensen. In de huidige opstelling staan de voorgangers dichtbij mensen; de glazen wanden symboliseren de openheid en transparantie; het lege priesterkoor verbeeldt de stille ruimte waarin wij Gods aanwezigheid mogen vermoeden. Wij zijn er trots op als Effata verder te gaan in de rijke Dominicaanse traditie.

Annemie Herinx
pastor Effata

(uit de lezing ter gelegenheid van de heropening van de Dominicuskerk)