Een nieuw Onze Vader?

Nee, we krijgen geen nieuw Onze Vader. We gaan een nieuwe vertaling van dit gebed gebruiken. Het gebed dat Jezus ons geleerd heeft, blijft natuurlijk hetzelfde. Alleen worden enkele woorden een beetje anders vertaald.

Waarom is dat nodig? Want het zal best wel wennen zijn. Van jongs af aan zijn we vertrouwd met de huidige vertaling. Maar deze vertaling is ook een keer ingevoerd. Ik heb niet kunnen terugvinden wanneer dat precies geweest is (in een gebedenboekje uit 1933 staat een oudere vertaling, maar in ‘Het handboek der katholieke moeder’ uit 1935 komt ze wel voor). Een ding is echter zeker: onze voorouders zullen er toen ook aan hebben moeten wennen.

Waarom een nieuwe vertaling? Taal is altijd in beweging. We gebruiken nu nog steeds veel woorden en uitdrukkingen die we ook vijftig jaar geleden gebruikten. Maar sinds 1966 zijn er een heleboel nieuwe woorden en uitdrukkingen bijgekomen en oude in onbruik geraakt. En ten opzichte van 1906 of 1866 is er nog veel meer veranderd. Niet gek dus dat je vertalingen af en toe moet updaten (dat woord kenden ze in 1966 nog niet!).

De nieuwe vertaling zal vanaf 27 november 2016 (eerste zondag van de advent) worden gebruikt in Nederland en in Vlaanderen. Tot nu toe hadden we verschillende vertalingen. Nu komt er in hetzelfde taalgebied één zelfde manier van bidden. Op sommige woorden die nu gekozen zijn, valt best wat af te dingen. Maar dat gold voor de oude vertaling(en) ook. De perfecte vertaling bestaat niet. Uiteraard is er wel gestreefd naar een zo verantwoord mogelijke tekst. Reken maar dat in de commissies die zich met deze vertaling hebben bezig gehouden, stevig is gediscussieerd. De bisschoppen van België en Nederland – zij gaan hier uiteindelijk over – zijn niet over één nacht ijs gegaan.

Welke woorden veranderen er precies? Eigenlijk niet zo heel veel. De nieuwe tekst luidt aldus:

     Onze Vader, die in de hemel zijt,

     uw naam worde geheiligd,

     uw rijk kome,

     uw wil geschiede

     op aarde zoals in de hemel.

     Geef ons heden ons dagelijks brood

     en vergeef ons onze schulden,

     zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren,

     en breng ons niet in beproeving,

     maar verlos ons van het kwade.

U ziet dat het eerste deel voor ons helemaal hetzelfde gebleven is (de Vlamingen moeten wel behoorlijk omschakelen). In de tweede helft zijn er twee beden anders verwoord. ‘Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren’ is een letterlijkere vertaling van het Griekse origineel. Voor ‘breng ons niet in beproeving’ is gekozen, omdat het begrip ‘bekoren’ niet altijd een negatieve lading hoeft te hebben, terwijl ‘beproeven’ dat wel heeft.

Bij een gebedstekst ligt de woordkeuze nog gevoeliger dan bij een willekeurig andere tekst. Bidden is iets intiems, iets dat verworteld is in ons hart. Veel mensen hebben al laten blijken het lastig te vinden afscheid te moeten nemen van de vertrouwde woorden. Dat is begrijpelijk. Maar zouden we alleen in die woorden authentiek kunnen bidden? In Lourdes of Kevelaer bidden we het ‘Notre Père’ en het ‘Vater unser’ ook mee, als we die buitenlandse taal enigszins machtig zijn. Het is hetzelfde gebed, slechts in andere woorden.

De nieuwe vertaling is ook een kans. Hoe vaak hebben we het Onze Vader opgedreund zonder er bij na te denken? Dat gaat voorlopig niet meer lukken! Een vertrouwde tekst kan sleets worden. En dat verdient het allerbelangrijkste gebed van de christenheid niet.

We kunnen binnenkort, iedere keer als we het Onze Vader bidden, er weer fris naar kijken. En dat is pure winst!

Pastoor Cyrus van Vught.