Overweging van Hans Hamers o.p.

1 Samuel 3, 1-11, en Matteus 5, 13-24.

Thema: "Luister en verkondig".

Op de voorkant van het boekje staat het thema voor de viering: Luister en verkondig. Ik heb ze daarop uitgekozen. Luister en verkondig omvat een hele boog, van iets opnemen tot handelen, c.q. spreken.

De eerste lezing over de roeping van de jonge Samuel gaat over het luisteren. Samuel hoort iets: “Samuel”. Hij denkt dat Eli hem roept. Drie keer gaat dat zo. Het komt niet in de jongen op dat God hem roept. Ook Eli beseft dat niet direct, pas de derde keer. Ook niet verwonderlijk, dat het zo gaat, want in die tijd is de stem van God al lang niet meer gehoord. Dat iemand getuigt van een visioen, dat komt ook niet dikwijls meer voor. Blijkbaar is het niet gemakkelijk om de stem van God te horen, zelfs als je in de tempel leeft, in de nabijheid van het heiligdom. 

Dit verhaal zegt ons dat de stem van God gehoord kan worden gewoon in alledag, in de slaap zelfs, zoals bij Samuel. Zou het niet een houding van opmerkzaamheid zijn om God te horen en te luisteren? Voorbereid zijn, zoals in het evangelie van Lucas en Matteüs Jezus zegt dat je voorbereid moet zijn, want de Mensenzoon komt op een moment dat je het niet verwacht. Een houding dus, om eens mogelijk te kunnen zeggen “hier ben ik, ik luister”, zoals Samuel deed?

De evangelielezing wijst naar het tweede werkwoord in het thema: ‘verkondig’, volgend op het luisteren. Jezus spreekt tot zijn leerlingen: “Jullie zijn het zout der aarde(van de mensheid, de wereld dus)”, maar als het zout krachteloos wordt dan is het alleen nog maar goed om vertrapt te worden.  Wij, de kerken, christelijke gelovige gemeenschappen, worden hier met dat ‘jullie’ aangesproken. Als je het behoorlijk laat afweten, dus krachteloos wordt (ik denk aan o.a. het misbruik), dan wordt je maatschappelijk afgeserveerd. Het krachteloos zijn kan ook komen doordat de stem van God niet gehoord wordt, geen visoenen, spirituele droogte.

Maar Jezus vervolgt:  “jullie zijn het licht van de wereld”. Steek je licht niet onder de korenmaat, maar laat het schijnen voor de mensen, dus ga de wereld in, doe goede werken, “opdat ze jullie goede werken zien en God in de hemel verheerlijken”. Er op uit dus. Missie, goede werken doen, verkondigen. Dat is de opdracht. Jezus geeft ook aan hoe het dan zit in de verhouding tot de wetten, dus de orde van de wereld. Hij roept op om te handelen in de geest van de wetten méér dan naar de letter, want “als jullie gerechtigheid niet méér betekent dan van de farizeeën en schriftgeleerden, dan zul je het koninkrijk der hemelen zeker niet binnengaan” . Hij verduidelijkt dat met de voorbeelden van ‘leeghoofd’, ‘domkop’ en met de aansporing het eerst met de ander het bij te leggen alvorens offergaven naar het altaar te brengen.

Hier wordt iets gezegd door Jezus over hoe in de wereld te handelen. En dat geldt dus ook voor ons, als christengelovigen, als kerk, om het oog en hart te richten op de andere mens.

Een paar keer is nu de toestand van de kerk genoemd. Niet zo florissant, zeker niet in West-Europa. De goede boodschap is maar moeilijk voor het voetlicht te brengen. Net als in de tijd van Samuel leven wij ook in een tijd dat het een zeldzaamheid is dat het woord van God gehoord wordt, en een visioen komt niet dikwijls voor? Nou ja, horen en luisteren we wel? Zijn we voorbereid en opmerkzaam om bijvoorbeeld de massa’s vluchtelingen in de wereld, waaronder veel jonge kinderen als Samuel, te verstaan als een appél van God aan ons? Staan we onszelf een visioen toe? Durven we te dromen? 

Een beetje praktische droom dan maar, om te beginnen! Op de voorkant het liturgieboekje dat u heeft gekregen staat een afbeelding van een kerk in de vorm van een kruis. Best mooi om op de voorkant te zetten. 

Hans 1

Toen ik er wat langer naar keek, werd die waardering minder. De mensen in die kerk kijken naar elkaar, zijn op elkaar gericht, als in een gesloten gemeenschap. En wie zich erbij wil voegen, moet door een nauw gangetje om dan via een voorportaal via wéér een nauwe opening het centrum te bereiken. Wordt hier verbeeld het smalle pad dat naar de hemel leidt, en in die kerk kan Gods heil gevonden kan worden? Gelukkig kun je vanuit alle windstreken binnenkomen. Dat wel.

Dit plaatje geeft niet mijn droom weer van een kerk. Als je als kerk je naar binnen richt, dan kun je zo de stem van God in de wereld horen, en gehoor geven? Lastig, op zijn minst. Op mijn PC heb ik daarom deze kerk maar grondig verbouwd, naar een kerk die open is en gericht op de wereld. Die afbeelding staat op de voorlaatste pagina. 

Hans 2

Dat ziet er heel wat beter uit om de stem van God te horen, en de het is ook veel gemakkelijker om naar buiten te gaan om goede werken te doen in de wereld. Om te verkondigen, dat God zijn mensen niet loslaat. Hij heeft dáár, in de wereld zijn boom geplant van die leven geeft. Aan ons om deze te voeden en te laten groeien tot die levensboom uit het visioen van Johannes in de Apocalyps. Een nieuwe hemel een nieuwe aarde.

Vanuit díe open kerk, moge wij in ons geloof in de ene God, onze hoop en liefde, in en met elkaar versterken, om dit visioen levend te houden om het dag voor dag dichterbij brengen. En…. het is al begonnen.

Moge het zo zijn.