Overweging van Hans van Zonneveld.

Handelingen 6 en 7 (het verhaal over Stefanus), en Johannes 15, 11-17.

Stefanus, de patroonheilige van onze parochie H. Stefanus en van de stad Nijmegen.

Ik zou u best op de man af willen vragen: die Stefanus, wat vind je nou van die man? De kans is groot, dat u zou zeggen: eigenlijk niet nog nooit zo over nagedacht! Heel eerlijk, ik ben me eigenlijk ook pas sinds kort echt in het verhaal van Stefanus gaan verdiepen. Dan ontdek je dat het een Griekssprekende jood was, en iemand die gegrepen was door de boodschap van Jezus van Nazareth. Hij trok daaruit meteen alle denkbare praktische consequenties: Als je mij wil volgen, doe dan als ik heb gedaan, en doe dat vanuit onbaatzuchtige liefde, hou van elkaar, van jezelf en van alle mensen om je heen! Want dat doet mijn Vader ook! Uit de evangeliewoorden van daarnet begrijpt u, dat Jezus die opdracht tot zijn laatste snik heeft gezegd en uitgedragen. Stefanus is een man van woorden en dus ook van daden. Geloven is geen zaak van theorie, maar wordt pas iets waard in de werkelijkheid van alle dag, en – zo voeg ik er meteen aan toe – van elke tijd!  Hij lijkt als 2 druppels water op Jezus, en net als Jezus heeft hij daarvoor met zijn leven moeten betalen. Hij was de eerste aangestelde diaken, Diaconie wil zeggen: met woord en daad dienstbaar zijn aan het enthousiasmeren van je eigen gelovige gemeenschap én natuurlijk van de wereld om je heen; naar binnen en naar buiten het woord laten gebeuren, helpen om het werkelijkheid te laten worden voor zoveel mogelijk mensen. 

In het verhaal wordt meerdere malen gezegd, dat Stefanus een man was die heel energiek was, enthousiast, vol van de Geest. Hij zorgde voor het dagelijkse wel en wel van de gemeenschap, en hij organiseerde een voedselbank nu zonder te discrimineren op afkomst of taal. In de club van Jezus mocht niemand gebrek lijden, toch?! Daar stond ie vierkant achter en voor, en er wordt alsmaar over hem verteld dat hoe gedreven, en wat voor een inspirerend en aanstekelijk mens hij was. Vandaar natuurlijk dat hij ook meteen gekozen wordt als de nog jonge gemeenschap vrijwilligers zoekt om te helpen Jezus opdracht waar te maken. Even terzijde: mooi dat verteld wordt, dat de apostelen àlle leerlingen samen roepen, hun het voorstel doen om het kader van de groep te verbreden, en alle leerlingen dan zelf samen laten zoeken naar vrijwilligers die vervolgens ook worden aangesteld! Misschien dat de kerk vandaag de dag zich daardoor ook zou kunnen laten inspireren. Jammer wel weer dat in het verhaal niet uitdrukkelijk gezegd wordt dat er ook vrouwen uitgekozen worden. Maar dit terzijde. 

Logisch dat Stefanus in eigen kring op handen wordt gedragen. Maar zoals het zo vaak gaat: niet door iedereen… net als nu: als iemand zich uitslooft, dan voelen anderen zich aangesproken op hun eigen gedrag: ja maar, wij leven toch keurig volgens de Wet, en nou worden we door zo iemand als Stefanus wel mooi te kijk gezet! En als ze hem dan, op valse gronden, voor de Hoge Raad slepen, wil hij best even uitleggen, dat het toch duidelijk is, dat de hele geschiedenis van Jahwe en zijn volk tot voltooiing is gekomen in Jezus van Nazareth. U kunt zijn hele betoog nalezen in het zevende hoofdstuk van de Handelingen van de Apostelen. Dat is de moeite meer dan waard. En zijn gloedvolle speech loopt dan – niet zo erg verstandig, maar ja in het vuur van zijn betoog  – uit op de open zenuw: hé jullie zeggen, dat je gehoorzaam bent aan de Wet, maar je doet verder niks, sterker: vanuit je ivoren toren verwerp je iedereen, zelfs de Messias, die je daarop aanspreekt! Je heb er dus niets van begrepen! En ja dan hebben zijn aanklagers de macht om hem te grijpen en ter dood te brengen. 

Hoe kunnen wij ons hier in Nijmegen laten inspireren door de patroonheilige van onze stad en onze parochie? Een bron van inspiratie is ie! Hoe kunnenwij, als grote en kleine bezielde en enthousiaste Stefaantjes met vrucht tamboeren op de goede boodschap van Jezus van Nazareth. Met alle spirituele en diaconale rijkdom die we in elk van onze locaties in de loop der tijden hebben opgebouwd, uitnodigend en verrijkend voor elkaar, maar ook onszelf zichtbaar kunnen maken als doeners vol hoop en geloof in onze stad. We gaan de komende tijd daarom intern met elkaar in gesprek over wat we al doen, waar we trots op zijn, maar ook waar we elkaar kunnen verrijken en kunnen aanvullen, om een enthousiaste gemeenschap van Jezus van Nazareth te zijn en te kunnen blijven. Ik ben realist genoeg om te beseffen, dat ook een stad als Nijmegen, ooit het Monnikendam aan de Waal, geseculariseerd is, dat er vele mensen zijn die het christelijk geloof en de boodschap van Jezus achterhaald vinden. En dat er daarom maar kerken dicht moeten, waarna ook de heilige rest wel vanzelf zal uitsterven. Maar dat is het tegenovergestelde van vertrouwen op de Geest van Stefanus. We moeten elkaar juist bemoedigen om als locaties zelfbewust te zijn van wat we zelf kunnen, zowel naar elkaar als in dienstbaarheid naar buiten. Hoe we dat doen, daarin kunnen groeien met en aan elkaar, daar gaan we het met vertrouwen, enthousiasme en met twee benen op de grond over hebben, de komende tijd. En Nijmegen mag het merken: we willen er zijn, bijdragen aan een samenleving van hoop. Voor de stad, voor onszelf, onze gemeenschappen. Ook al worden we over de hele linie wat ouder, kan niet alles meer zoals we misschien zouden willen. Maar laten we kijken naar wat we wel kunnen, en daar als hoopvolle navolgers van Jezus, met het enthousiasme van Stefanus, doen wat we kunnen. We moeten vooral geloven in de kracht van het leven, van de Geest. Niet in afbraak en dood! Bezig blijven! Al motten we krupe.