Overweging van Ineke van Cuijk o.p.

Genesis 2, 18-24, en Marcus 10, 2-16.

Dit scheppingsverhaal – dat we ook wel kennen als het 2escheppingsverhaal is een prachtig verhaal. Maar…………….het kan ook een heel moeilijk verhaal zijn als je kiest voor een andere levensvorm of moet besluiten elkaar te verlaten. Menigeen zal met deze tekst om de oren zijn geslagen. Pijnlijk en verdrietig. Jaren geleden zag ik de film The best Intentions een film van de Zweedse regisseur Ingmar Bergman. De film vertelt het verhaal dat zich afspeelt aan het begin van de 20eeeuw (1909) van de arme theologiestudent Henrik en de rijke Anne die smoorverliefd worden op elkaar en trouwen. Henrik krijgt een benoeming als dominee in het eenzame koude Norrland,  in Noord Zweden en Anne kan op geen enkele manier aansluiting vinden in deze gemeente en dit landschap. Zij gaat ook terug naar Uppsala. En Henrik kan niet anders dan in het Noorden blijven. Met de allerbeste bedoelingen kan de liefde deze kloof niet overbruggen. En dan is één van de dilemma’s: ben je trouw aan jezelf of trouw aan een ander? Dit gegeven kun je nooit tegen elkaar uitspelen. 

De schepping is opgebouwd uit liefde. Liefde voor de wereld, de dieren en alles wat er leeft op aarde met de mens als hoogtepunt. Leven is liefde doen. Het vraagt elke dag opnieuw: ja, ik wil…die aarde laten groeien en bloeien. Mensen groeien samen, in allerlei verbanden, naar oprecht leven. Nooit ten koste van een ander. Trouw zijn en trouw blijven kan op verschillende manieren. Je kunt trouw zijn aan een ideaal, aan een werkgever, die een ‘goede baas’ blijkt te zijn. Trouw in vriendschappen, trouw als lid van een koor of andere groeperingen. Trouw zijn aan je geloof, aan je principes. Trouw heeft dan als een levenshouding te maken met waarachtig leven! Denk maar aan de verwante woorden: ‘betrouwbaar’ en ‘vertrouwen’. Hoe belangrijk zijn deze termen niet! Wij schrikken als wij weer horen over politici of andere hoogwaardigheidsbekleders, waar we het nooit van gedacht hadden, dat zij toch minder betrouwbaar zijn als het leek.                                          

God is altijd trouw! Vanaf het begin………….

In het Eerste scheppingsverhaal horen wij zes maal ‘God zag dat het goed was’ en een maal ‘Hij zag dat het heel goed was’. En vandaag horen wij: Het is niet goed – dat de mens alleen blijft. Een mens wordt pas mens in relatie! Als Adam bij alle dieren die hij ziet, geen gelijke  kan vinden, zegt God: Ik maak een hulp, hem tegenover. Niet een hulpje maar iemand die tegenspel geeft, die bemoedigt, die je laat groeien tot wie je bedoelt bent.                                         Een medemens gelijkwaardig. Ieder mens wil een iemand-mij-tegenover, wil samenspraak en tegenspraak. De schepping is pas af als de mens spreekt ‘been van mijn gebeente, vlees van mijn vlees’– dan is de menswording en de aarde voltooid. Vandaag de dag kennen wij vele verschillende relatie-vormen zonder dat die met elkaar in tegenspraak hoeven te zijn. In de schepping ligt de bron en oorsprong van omgang van de  mensen met elkaar. En de Evangelies vertellen ons hoe dat kan. Jezus is daarin het leidende voorbeeld. 

Het pijnlijke in onze tijd is dat je zoveel om je heen ziet aan verdriet, aan misbruik, aan macht, dat je bijna niet meer durft te geloven in het ‘goede’ van iedere mens. Het ene haalt vaak het andere uit. Berichten vliegen over en weer – het een nog scherper en beledigender dan de ander. We leven in een tijd waar veel aan de hand is – terreur, onzekerheid in het groot en in het klein. 

In een interview in Trouw werd afgelopen week aandacht geschonken aan Beatrice de Graaf, ter gelegenheid van een nieuw boek van haar. De kop van het artikel luidde: Met fatsoen strijden tegen terreur. Beatrice de Graaf is bekend als terrorisme-deskundige en vorig jaar schreef zij het Essay Heilige Strijd. Haar stelling is, gevoed vanuit christelijk standpunt, Wij leven in een wereld waar we te maken hebben met ‘gebrokenheid’ in het groot en in het klein. De verleiding is vandaag de dag zo groot als iemand iets gemeens uithaalt om daar maar weer overheen te gaan. Nee –zegt zij: klaag het aan, kom in opstand, blijf niet zitten waar je zit maar blijf wel fatsoenlijk. Daarin kan Jezus ons tot voorbeeld dienen.

Als je de drie vertellingen van het Evangelie-verhaal van de kinderen bij Jezus naast elkaar legt: Marcus, Lucas en Mattheus dan valt op dat de teksten bijna identiek zijn en dat de woorden: aanraken, zegenen en handen opleggen heel belangrijk zijn. De fysieke aanraking die bij kinderen heel erg voor de hand ligt, en ook zo natuurlijk is, ligt jammer genoeg onder vuur. Maar laten wij a.u.b. niet onze spontaniteit, onze oprechte liefde voor kinderen verliezen. Hier kan ook gelden: blijf fatsoenlijk! En Van Dale zegt: zich gedragen volgens de goede manieren. En voor ons is dat dan met een christelijke inslag. 

Kinderen leren ons om open en onbevangen in het leven te staan. Wij zijn allemaal onthutst als we horen dat kinderen verongelukken, misbruikt worden en onrecht wordt aangedaan. Ons hart keert zich om als wij dergelijke verhalen horen. Voor onze kinderen en kleinkinderen gaan wij door het vuur. En kinderen geven ook iets terug, zij kunnen ons spiegelen. Een kind raakt aan wie je zelf bent. Ben je altijd eerlijk en open? Kinderen voelen dat feilloos aan.        Bij kinderen kun je je niet mooier voordoen dan je bent. Als je woorden niet stroken met je gedrag, val je  door de mand. Oprecht en waarachtig zijn betekent ook Trouw aan jezelf!

God schiep de liefde – zodat ieder mens, vanaf den beginne, in principe gemaakt: mannelijk en vrouwelijk, als een tegenover voor elkaar om te groeien en te bloeien. Blijf daarin trouw en waarachtig. Ga liefdevol met elkaar om. Want in liefde ben je altijd trouw. Dat is het grondprincipe, dat is de enige wet/richtlijn die God geeft. Leven is liefde doen.

Voor vandaag staat psalm 128 op het rooster: in de nieuwe vertaling van Oosterhuis:  

Man, vrouw, hier geboren, 

maar ook jij vreemdeling, 

bijwoner, binnengesmokkeld meisje aan de pooier verkocht  

met zovelen als je bent: gezegend.

Mannen, met je eigen handen verdien je je brood  

vrouwen, zwaar als druiventrossen – 

je dochters wuivende palmen -  je zonen olijftakken 

rondom je tafel

Tel je zegeningen – wat is geluk?

Zo moge het zijn en duren hier in het land waar je woont 

in steden dorpen gehuchten tot in de uithoeken van deze wereld.

Voor je buren en je buurt 

zing vrede voor je kindskinderen en hun geliefden 

vrede op aarde, nu. 

Vandaag nodigen de lezingen ons uit in onze weerbarstige wereld toch dat ideaalbeeld voor ogen te houden. Dat vraagt om stug volhouden, soms tegen beter weten in. Trouw zijn en blijven en vooral blijven geloven in het goede van de mens, ook in jezelf. Oprecht, waarachtig, zonder bijbedoelingen zoals kinderen dat doen. De bijbelverhalen kunnen ons daarin steunen, ogen doen open gaan zodat wij iedere keer opnieuw met nieuwe ogen kijken. Om dat steeds opnieuw in te oefenen hebben we het gebed nodig. Soms in stilte, meditatief voor onszelf, soms met anderen in allerlei vormen van vieringen en soms kan dat zijn met een Rozenkrans. 

Moge het zo zijn.